Erfurt - Duitsland

Copyright © 2004 Digitalefotosite Cor en Joke

Erfurt is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Thüringen met bijna 200.000 inwoners.

De stad is rond 800 na Chr. ontstaan en kent een bewogen geschiedenis. Het oude centrum heeft relatief weinig oorlogsschade geleden. Belangrijke bezienswaardigheden zijn de romaans-gotische dom, waarvan de bouw duurde van de 12de tot de 15e eeuw, de citadel en het marktplein. Het stadhuis is in gotische stijl opgetrokken.

Erfurt heeft sinds 1392 een universiteit (met een onderbreking van 1816 tot 1994). Het was de derde universiteit in Duitsland (na Keulen en Heidelberg) en in de 15e eeuw de grootste. De universiteit bracht beroemde humanisten voort. Maarten Luther studeerde er van 1501 tot 1505.

Nederlanders kennen Erfurt mogelijk vooral als de geboorteplaats van schaatsster Gunda Niemann.

Op 26 april 2002 schoot een voormalig student in het Gutenberg-gymnasium 16 mensen en zichzelf dood.
 

Fischmarkt

Aan de linkerkant "Zur güldenen Krone" Fischmarkt 6 waarin vanaf 1615 de posthouderij was ondergebracht

In het midden het huis "Zum roten Ochsen" Fischmarkt 7. Dit huis is gebouwd in 1562. De fries met figuren boven de benedenverdieping stelt de weekdagen en de Griekse muzen voor.

Fischmarkt

Het rechtergebouw met een prachtige renaissance voorgevel is het huis

"Zum breiten Herd"uit 1584. De borstweringen boven de benedenverdieping stellen de vijf zintuigen voor: zien, horen, ruiken, proeven en voelen.

Gildehaus - Fischmarkt

 Boven de benedenverdieping een voorstelling van de vier hoofddeugden:

rechtvaardigheid, intelligentie, moed en matiging.

Fischmarkt

Dit standbeeld in het midden van het plein is vaak aanleiding tot vergissingen . Aangezien Erfurt nooit Vrije Rijksstad is geweest, kon er ook geen standbeeld van Roland worden opgericht. De Nederlandse beeldhouwer Israel von der Milla schiep in 1591 op last van het gemeentebestuur de figuur van een soldaat met de insignes van de Romeinse Republiek. De onafhankelijkheidsdrang van de raad en de burgers komt in deze ongewone voorstelling tot uitdrukking. De "Mann auf der Säule" (man op de zuil) staat op de plek waar zich heel lang een voorstelling van de heilige Martin, beschermheer van de stad, bevond.

Fischmarkt

Restaurant en Bistro Fellini

Stadhuis - Fischmarkt

De Fischmarkt is het middelpunt van de stad. Hier staat het nieuwgotische stadhuis (1870 - 1875) die in plaats van het eerder bestaande gotische gebouw werd gebouwd en binnen in versierd is met talrijke muurschilderingen over Thüringse geschiedenis en wetenswaardigheden.

Marktstrasse met de Allerheiligenkirche

Allerheiligenkirche

Deze katholieke Allerheiligenkerk uit de 13de -14de eeuw staat in een punt met links de Allerheiligenstrasse en rechts de Marktstrasse

Zomaar een gebouw in een steegje van de Marktstrasse

Ingang Markthof - Marktstrasse

Boven de poort naar het Markthof dit beeld met als opschrift

Michaell Gottschaffsky Anno 1716

Mariadom en Parochiekerk St. Severi

De dominerende groep gebouwen op de Domplatz (het Domplein zijn beide kerken op de Domhügel (Domheuvel). Links de katholieke Mariadom die teruggaat tot een door Bonifatius rond het jaar 742 opgerichte kapel. Het koor rust op een enorme fundering waarmee de domheuvel werd uitgebreid. De buitentrap met 70 treden, ook trappen genoemd, is evenals de bouw van het koor en de driehoekige aanbouw van het portaal (triangel) een bouwwerk uit de 14de eeuw. Binnenin de dom zijn onder andere te bewonderen: glasramen,het kloostergestoelte uit de 14de eeuw, de romaanse stucmadonna en de bronzen kandelaar "Wolfram uit 1160".  In de middelste domtoren hangt de grote klok "Gloriosa", in 1497 gegoten, waarvan het geluid bij belangrijke kerkelijke feesten ver over de stad schalt.

De rechts staande katholieke parochiekerk St. Severi ontstond als Kloosterkerk, begin van de bouw in 1280. Maar reeds voor 836 toen het lichamelijk overschot van de heilige Severus, bisschop van Ravenna, naar Erfurt werden overgebracht, stond hier het benedictijnenklooster St. Paul. In de hallenkerk met vijf beuken vindt men naast de sarcofaag van Severus (1365), waarvan de zijkanten de levensweg van de heilige laten zien,een stenen madonna (1345), een 15 meter hoge doopvont (1467) en verschillende kunstwerken

Portaal Mariadom

Altaar Mariadom

Altaar Mariadom

Het koorgestoelte uit de 14de eeuw in de Mariadom

Domplatz

Deze obelisk herinnert aan het bezoek in 1777 van de aartsbisschop van Mainz, Friedrich Carl  von Erthal. Deze bron met het minervafiguur uit de 18de eeuw geeft drinkwater

Aartsbisschop van Mainz, Friedrich Carl  von Erthal 1719 -1802

Petersberg

De beklimming naar de Petersberg wordt beloond met een uitzicht op het torenrijke panorama van Erfurt. Daarbij moet men bedenken dat van de bijna 90 kerken, kloosters en kapellen die er rond 1500 in de stad waren, nog maar 20 zijn overgebleven. Men moet de berg echter niet alleen vanwege het panorama beklimmen.

De oude Peterskerk werd van 1103 tot 1147 door hirsauer monniken als benediktijnsekloosterkerk gebouwd. Op 16 Juni 1142 wordt de Peterskerk, door Heinrich I. van Mainz ingeweid. De monniken hadden het recht - en de plicht - de koning te huisvesten, zodat enkele rijksdagen en hofdagen in het Petersklooster plaatsvonden. Na eeuwenlang levendig geestelijk leven werd het klooster tijdens de reformatie door de monniken nagenoeg verlaten en door de vestingbouw vanaf 1664 steeds meer ingeperkt en in 1803 geseculariseerd door de Pruisen. De Citadel, die van 1664 tot1707 werd aangelegd, is met zijn afmetingen indrukwekkend. In de Franse tijd wordt de Citadelle bezet van 1806 tot1814 door de troepen van Napoleon. Van 1814 tot 1873 liggen de Pruisische troepen op de Petersberg en zullen het voor hun behoeften veranderen. De Petersberg bleef nochtans met zijn militaire gebouwen militair centrum van het garnizoen Erfurt. In het imperium verschenen nieuwe ontwikkelde gebouwen. Zo naast het politiehoofdkwartier een detentiehuis van kleibakstenen, na de Eeerste Wereldoorlog werd het gebruikt door de politie als gevangenis, sinds 1933 van de geheime staatspolitie (Gestapo) en na 1945 onder andere van de staatsveiligheid van de DDR (de dienst van de staatsveiligheid).

 De 20ste eeuw was overheersend de Petersberg beperkte gebied.

Sinds 1964 is de Petersberg en ook de Citadel met de Peterskerk voor een groot deel toegankelijk voor het publiek.

 

Ingang Peterspoort van de Citadel op de Petersberg

De muren, die de vesting omringen, hebben een lengte van 2 km en een hoogte van zelfs 21 meter.

Gebouw op de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg op de Mariadom en Parochiekerk St. Severi

Vliegtuigje boven Petersberg

Herdenkingsmonument op de Petersberg

Vestingsmuur van de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg

Uitzicht vanaf de Petersberg

De muren, die de vesting omringen, hebben een lengte van 2 km en een hoogte van zelfs 21 meter.

Petersklooster op de Petersberg

Petersklooster links en Peterskerk rechts

Petersklooster

Uitzicht vanaf de Petersberg

Petersklooster

Peterskerk

Petersberg

Petersberg

Politiehoofdkwartier na de Eeerste Wereldoorlog werd het gebruikt door de politie als gevangenis, sinds 1933 van de geheime staatspolitie (Gestapo) en na 1945 onder andere van de staatsveiligheid van de DDR

Politiehoofdkwartier na de Eeerste Wereldoorlog werd het gebruikt door de politie als gevangenis, sinds 1933 van de geheime staatspolitie (Gestapo) en na 1945 onder andere van de staatsveiligheid van de DDR

Detentiehuis van kleibakstenen, na de Eeerste Wereldoorlog werd het gebruikt door de politie als gevangenis, sinds 1933 van de geheime staatspolitie (Gestapo) en na 1945 onder andere van de staatsveiligheid van de DDR

Eén van de cellen  binnen de vestingsmuren van de Citedel op de Petersberg die gebruikt werd tijdens de bezetting van de Citadel

Ondergrondse tunnels Petersberg

Ondergrondse tunnels met poort en hefbrug

Ondergrondse tunnels Peterberg

Bunker op de Petersberg

We verlaten de Petersberg en gaan naar beneden om de rest van Erfurt te bekijken en foto's te maken

Andreaskirche - Andreasstrasse

Al in1182 wordt de protestantse Andreaskerk genoemd, het huidige bouwwerk stamt echter uit de 13de en 15de eeuw. Gedurende lange tijd, van 1484 tot 1689, maakten de benedictijner nonnen uit het er vroeger tegenoverliggende klooster ook van de Andreaskerk gebruik.

Glasblazerij - Mettengasse

 Mettengasse

Waidspeicher - Mettengasse

De Waidspeicher (Wedeschuur) waar vroeger uit gedroogde bladeren van de wede (Isatis tinctoria L.) blauwe textielverf werd gewonnen. Sinds de 13de eeuw werd in het Thüringse bekken wede verbouwd en na de oogst voornamelijk aan Erfurt verkocht. De gedroogde bladeren werden met water en urine begoten en tot gisting gebracht. Na het maandenlange rijpingsproces van de wedeverf konden de handelaren in wede de kant-en-klare verfpoeder aan half Europa leveren. Tot ongeveer 1600 stroomde door de handel in wede per jaar ca. 3 ton goud naar Thüringen en maakte de streek tot één van de rijkste in Midden-Europa. Door de import van tropische indigo zakte de Thüringse wedehandel binnen enkele decennia in elkaar en de economische problemen konden pas met de invoering van de beroepsmatige tuinbouw worden verlicht. De overgebleven wedeschuren worden tegenwoordig voor culturele doeleinde gebruikt.

Waidspeicher - Onder het poortje de Mettengasse

Sprookjesbron - Mettengasse

Sprookjesbron - Mettengasse

Haus zum Sonneborn

In de oude steeg de Grosse Arche staat het meest opvallende gebouw het "Haus zum Sonneborn" uit 1536, wat tegenwoordig voor huwelijks plechtigheden en bureau van burgelijke stand wordt gebruikt. Van het oorspronkelijke huis was bij de reconstructie maar weinig te redden. Alleen het prachtige portaal en binnen het vertrek met de houten planken en het schilderwerk uit de Renaissance konden naast sommige vakwerken worden behouden. De graffiti uit de 16de eeuw verbeelden gerechtigheid en ijdelheid

Het prachtige renaissanceportaal van de Sonneborn als poort naar de "Band voor het leven".

Heks voor de deur van Reataurant Zum Hexlein - Grosse Arche

Haus zum Güldenen Rade

Een van de weinige topgevelhuizen van de stad vindt men in de Marktstrasse 50. Dit huis werd in 1767, rekening houdend met veel oudere delen van het gebouw, opgetrokken. Op de binnenplaats bevinden zich de restanten van een tabaksmolen uit de 18de eeuw.

Haus zum Güldenen Rade - Marktstrasse

Stadsrondrit per koets door Erfurt

Haus zum Blumenstein  - Allerheiligenstrasse 5

Haus zur Windmühlen

In de Allerheiligenstraat nr. 6 vindt men dit huis 16de eeuws, tegenwoordig een muziekschool. Interessant is het renaissanceportaal waarvan de wang is afgeschuind om de toegang voor vrachtkarren te vergemakkelen. Boven het portaal bevinden zich 2 gaten waaein, als koopsignaal, strobundels werden gestoken zodra er weer "lekker vers bier" gedronken kon worden. Hier denkt men ook aan de traditie van de bieromroeper die in de vroegere tijden de kwaliteit van het zelf gebrouwde bier controleerde, voordat hij het brouwsel in de stad door omroepen aanprees. Op veel oude huizen zijn de biergaten vandaag de dag  nog te zien.

Haus zum Sterberg Allerheiligenstraat  8 gebouwd in 1519

Allerheiligenstraat  9 met blauwe ingang Evangelische Stadtmission Erfurt

en daarnaast

Allerheiligenstraat nr.10  Evangelisch Vereinshaus

Van links naar rechts Allerheiligenstraat 9 - 10 -11

                                    nr.  9    Evangelische Stadtmission Erfurt

                                    nr. 10   Evangelisch Vereinshaus

                                    nr. 11   Haus zum Güldenen Stern

draagt op zijn laatgotische erker, het jaartal 1459 en is in gotische schrift geschreven. Het was een woonhuis en drukkerij, waar in 1473 voor het eerst in Erfurt met losse letters gedrukt werd (een aflaatbrief).

Allerheiligenkirche gezien vanaf de Allerheiligenstrasse

De Waagegasse heeft een lang front statige, uit drie verdiepingen bestaande vakwerkpakhuizen uit de 16de en 17de eeuw. Het waren pakhuizen voor de goederen, die op transport door Erfurts gebied volgens het stapelrecht (in 805 door Karel de Grote aan de stad verleend) te koop moesten worden aangeboden. De Waagegasse kronkelt in zijn verloop en de ingang van de pakhuizen is dusdanig ingericht dat de vaak meerdere paarden bespannen voertuigen er zonder problemen in konden rijden. Tegenwoordig zijn in de meeste pakhuizen werkplaatsen van de monumentenwacht gevestigd. Rechts op de foto het witte gebouw met poort is een Kunstatelier.

  Hotel - Restaurant  Zum Goldenen Schwan

Niet alleen mooie gebouwen maar dit kom je ook nog tegen in Erfurt anno 2006

Haus zum Güldenen Krönbacken

Dit herenhuis in de Michaelisstrasse 10, dat de patriciërsfamilie von Milchwitz uit Erfurt in de jaren 1534 tot 1561 liet verbouwen, gaat tot veel eerder bestaande gebouwen terug. Het geheel is nog goed bewaard gebleven en is sinds de sanering als openbaar cultureel centrum in gebruik. Wisselende tentoonstellingen in de voormalige wedeschuur op de naar achter gelegen binnenplaats en in het woonhuis wekken de interesse van de bezoekers

Haus zum Güldenen Krönbacken - Binnenplaats

Haus zum Güldenen Krönbacken  (1561) - Michaelisstrasse 10

Haus zum Güldenen Krönbacken  (1561) - Michaelisstrasse 10

Michaeliskirche - Michaelisstrasse

De evangelische Michaeliskerk, gesticht in 1183, beleefde haar hoogtepunt als universiteitskerk. In de kerktoren hangt de oudste klok van Erfurt die in 1380 werd gegoten. Van het romantische kerkhof met oude grafmonumenten komt men via een trap bij de Dreifaltigkeitskapelle (Drie-eenheidskapel), die bisschop Johann Bonemilch von Laasphe in 1500 liet bouwen. Deze sacrale ruimte is een rustpunt, waar men na kan denken en in stilte kan bidden.

Haus zur Grossen Arche Noä en Engelsburg - Michaelisstrasse 38

In het in 1565 huis, waarvan de rechter hoek door een rustieke zuil wordt gestut, woonde gedurende 5 jaar Adam Riesstut. Zijn beroemde rekenboek werd in het huis "Zum schwarzen Horn" gedrukt.

Haus zur Grossen Arche Noä en Engelsburg - Michaelisstrasse 38

Nikolaikirchturm - De Toren van de Nikolaikerk

In de Augustinerstrasse valt de toren van de in 1744 afgebroken Nikolaikerk in het oog. Tot in de laatste eeuw had bovenin een torenwachter gewoond en over de stad gewaakt.

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Het sinds 1277 gebouwde augustijnenklooster is na het herstellen van de enorme oorlogsschade een bezienswaardig gotisch kloostercomplex. De kerk vertoont alle datails van de strenge bouwvoorschriften van de orde van de bedelmonniken en heeft waardevolle glasramen uit het begin van de 14de eeuw. In het complex vindt men een tentoonstelling over het leven en werk van Maarten Luther, die hier van 1505 tot 1511 als monnik leefde. Sinds 1525 is de kerk protestants. Het klooster was raadsgymnasium en weeshuis. Tegenwoordig zijn hier de augustijner gemeenschap, een grote bibliotheek en een congresruimte gehuisvest. Er wordt nog steeds gerestaurerd.

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Standbeeld van Maarten Luther

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Zo zag het eruit na de bombardementen in februari 1945

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Het augustijnenklooster met zijn vele binnenplaatsen is al eeuwenlang een eiland van rust

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Hier wordt nog hard gewerkt aan de restauratie

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Dit was eens een gebouw wat bij het Augustijnenklooster hoorde wat in de oorlog is gebombardeerd

Zelfverbranding wegens islam op het terrein van de Augustijnenklooster in Erfurt  

31 oktober 2006

Omdat hij zich zorgen maakte over de verspreiding van de islam heeft een evangelische geestelijke zich in Erfurt verbrand. De 73-jarige Roland Weisselberg uit Windischholzhausen stierf woensdag 1 november 2006 in een speciale kliniek in Halle/Saale aan de verwondingen die hij bij de zelfverbranding opgelopen had. In een afscheidsbrief aan zijn vrouw had hij als motivatie voor de zelfverbranding de zorg over de verspreiding van de islam genoemd en de houding van de Evangelische Kerk daar tegenover. Tijdens een mis overgoot Weisselberg zich op het terrein van het Augustijnenklooster in Erfurt met benzine en stak zichzelf in brand. Mogelijk wilde de geestelijke zich verbranden tijdens de kerkdienst die op het moment van zijn verbranding net was begonnen. Maar omdat de deur vanwege de tocht was gesloten, lukte het de brandende man niet de kerk binnen te komen.
Hij viel vervolgens in een bouwput nabij de oude bibliotheek van het klooster. Daar werd hij door monniken gevonden. Volgens ooggetuigen riep hij daarbij “Jezus en Oskar”, daarmee waarschijnlijk zinspelend op de evangelische geestelijke Oskar Brüsewitz die zich dertig jaar geleden verbrandde uit protest tegen de DDR-regering.

Dit was eens een gebouw wat bij het Augustijnenklooster hoorde wat in de oorlog is gebombardeerd

Augustijnenklooster - Agustinerstrasse

Er lag een brief van Ernst Meyer, uit Norderstedt, ik kan geen Duits lezen en kan het jammer genoeg niet vertalen.

Comthurgasse

Comthurhof - Comthurgasse

Dit hof werd gebouwd in1570, die aan de glansrijke tijden van de Duitse Orde herinnert.

Horngasse

Zur Steinecke - Horngasse 4

Rechts aan de oever staat huis Zur Steinecke diendeonder andere als bescherming van de brug. Het is een van de oudste huizen van de stad. De bestemming ervan veranderde nogals eens. Sinds het einde van de 15de eeuw was het universiteitshospitaal, daarna openbaar badhuis, vervolgens woonhuis en tegenwoordig herbergt het de restauratiewerkplaatsen van de monumentenwacht.

Zur Steinecke - Horngasse 4

Plantsoen aan het water

Hier kijkt men op een ondiepe doorvaartbare plaats waaraan de stad zijn naam heeft ontleent: de Furt (voord) door de , zoals de Gera in de vroegmiddeleeuwse tijd werd genoemd. Niet ver van deze Erphesfurt had de missionaire bisschop Bonifatius in 742 een bisdom gesticht en dit in een brief aan de paus meegedeeld met het verzoek om bevestiging. Daarmee duikt de naam "Erfurt" voor het eerst uit de duisternis van de geschiedenis op en gelijktijdig het nieuws dat hier een versterkte burcht van heidense boeren te vinden was. Sinds oudsher kruisten zich hier in de bescherming van deze nederzetting belangrijke handels-en heerstraten dfie in west-oost richting lopen via regia (van Parijs naar Novgorod) en de Nürnberger Geleitstrasse (Neurenbergse verbindingsweg), die in noord-zuid richting van noord Duitsland met Italie verbond. De rijkswegen 4 en 7 volgen gedeeltelijk deze oeroude routes.

Krämerbrücke

Een van de symbolen van Erfurt is de Krämerbrücke, de langste doorlopende met huizen bebouwde en bewoonde brug van Europa. Het huidige bouwwerk heeft verschillende voorgangers. Om bij hoogwater de rivier over te kunnen steken, werd naast de voord meermaals een houten voetgangersbrug en in het jaar 1325 een stenen brug gebouwd waarop van begin af aan de handelaren hun kraampjes opzetten. Na een brand in de stad in 1472 werd hij met pijlers en houten schoorwerk tot zijn tegenwoordige breedte van 18 meter uitgebouwd.

Krämerbrücke

Met meerdere sterke zandsteenbogen overspant de brug de beide rivierarmen over een lengte van 120 meter, zodat oorspronkelijk 62 smalle en intussen 32 samengevoegde huizen hun plaats daarop hebben gevonden. Aan de oost en de westzijde van de brug stonden bruggenhoofdkerken waarvan alleen nog de oostelijke Ägidienkirche bestaat, terwijl de Benediktikirche in de 19de eeuw werd afgebroken.

Krämerbrücke

Krämerbrücke

Armenburse - Kreuzsand

De beide huizen van het voormalige armenhuis voor studenten steken rechts boven het water uit. Ooit bevond zich hier een internaat waarin onbemiddelde studenten van de universiteit van Erfurt een onderkomen vonden

Armenburse - Kreuzsand

Toren van de Schottenkirche St.Nicolaus en St.Jacobus

De enige romaanse kerk van Erfurt, van de vroegere inrichting is weinig bewaard gebleven

Zum Alten Schwan

In de Gotthardtstraase 7 is het café-restaurant  "Zum Alten Schwan". Dit gebouw stamt uit de 15de eeuw. Van 1769 tot 1772 woonde hier de dichter Christoph Martin Wieland toen hij professor aan de universiteit was.

Zum Alten Schwan

Krämerbrücke en Ägidienkirche

De Ägidienkirche werd in 1110 als wegkapel genoemd. De stenen opvolger ervan werd van 1321 - 1324 samen met de Krämerbrücke gebouwd en diende  reizende kooplieden en hun begeleiders tot zielzorg en voor de ontvangst van de sacramenten. Door het poortgewelf waarboven het kerkschip ligt komt men op de brug. Daar waar tegenwoordig een romantisch café tot vertoeven uitnodigt, bekeken ooit de manschappen van de wacht op de brug de levendige drukte.

Zum Würzgarten und Aron aan de Futterstrasse 12 uit 1737 (gele gebouw)

Zum Gekrönten Löwen und kleiner Wachsberg aan de Futterstrasse 13 uit 1737

Kaisersaal

In de Futterstrasse valt deze gerenoveerde klassieke voorgevel van de Keizerzaal op.  Het is de oude balzaal van de universiteit die in 1715 uit twee oudere gebouwen werd gebouwd. In 1791 vond er de allereerste opvoering van Schillers prosaversie van "Don Carlos" plaats en in 1808 ontmoette Napoleon I en tsaar Alexander I elkaar tijdens het vorstencongres in dit huis. In 1891 werd daar het partijcongres van de SPD van Erfurt gehouden. In 1994 werd het traditierijke huis als cultureel centrum en congresgebouw met stijlvolle gastronomie weer geopend.

Zum Stockfisch - Johannesstrasse 169

In het huis Zum Stockfisch, dat in 1607 op de keldergewelven van zijn gotische voorganger werd gebouwd, bevindt zich het stedelijk museum. De rijk geornamenteerde voorgevel ervan met het prachtig versierde toegangsportaal getuigen van de rijkdom van de wedehandelaarsfamilies. Boven het portaal is in een steenreliëf het huissymbool, een stokvis afgebeeld.